foto1
Bądź wesoły, sympatyczny jak sportowiec energiczny!
foto1
Chcesz cały rok zdrowy być? Trzeba uprawić sport i zęby myć.
foto1
Nim wygodnie usiądziesz przy komputerze, jedź na siatkówkę na swoim rowerze
foto1
Jedno serce, jedno bicie Sport to moje życie!
foto1
Noga, siatka, ping- pong, kosz- to wszystko dla mnie coś!
Doradcy metodyczni - Urszula Białek i Joanna Wolfart-Piech

Wrocław 2018.06.15

Recenzent: dr hab. Halina Guła- Kubiszewska, prof. Uniwersytetu Zielonogórskiego, Wydział Lekarski i Nauk o Zdrowiu, Katedra Sportu i Promocji Zdrowia.

RECENZJA PROGRAMU WYCHOWANIA FIZYCZNEGO DLA KLAS I-III AUTORSTWA mgr Urszuli Białek i mgr Joanny Wolfart-Piech pt. „MAGIA ZABAWY”.

Zgodnie z Rozporządzeniem MEN z dnia 8 czerwca 2009 ,. (Dz. U. nr 89, poz. 730) w sprawie „Warunków i trybu dopuszczania do użytku w danej szkole programów wychowania przedszkolnego i programów nauczania przez dyrektora szkoły”

struktura programu nauczania ogólnego obejmuje:

  1. szczegółowe cele kształcenia i wychowania
  2. treści zgodne z treściami nauczania zawartymi w podstawie programowej kształcenia ogólnego
  3. sposoby osiągania celów kształcenia i wychowania
  4. opis założonych osiągnięć ucznia
  5. propozycje kryteriów oceny i metod sprawdzania osiągnięć ucznia.

Przedstawiony do opinii program nauczania wychowania fizycznego „Magia zabawy” zawiera:

I. Wprowadzenie

II. Podstawa programowa wychowania fizycznego – I etap edukacyjny

III. Założenia programu

IV. Struktura programu

V. Rozkłady materiału – tematy lekcji

VI. Procedury osiągania celów

VII. Ewaluacja programu

VIII. Karta oceny ucznia

IX. Diagnoza minifit

XI. Bibliografia

WPROWADZENIE

Autorki przedstawiają opisane w „Podstawie Programowej” (Rozporządzeniu MEN, DU z 15 stycznia 2009 r. Nr 4, poz.17) cele kształcenia ogólne w edukacji wczesnoszkolnej oraz osiągnięcia ucznia w zakresie rozwoju fizycznego, emocjonalnego i społecznego.

PODSTAWA PROGRAMOWA WYCHOWANIA FIZYCZNEGO – I ETAP EDUKACYJNY

W tej części programu Autorki przypominają nauczycielom podstawę programową z

fizycznego dla klas I-III. Jest to dobre uzupełnienie własnej części autorskiej.

ZAŁOŻENIA PROGRAMU

Autorki przedstawiają opis wyników jako zamierzone sukcesy uczniów. Treści do realizacji poszczególnych bloków tematycznych podane zostały w podziale na trzy zakresy osiągnięć uczniów: wiadomości, umiejętności i kompetencje społeczne. Zaproponowane przez Autorki wymagania szczegółowe z podstawy programowej realizowane będą poprzez wybrane formy aktywności fizycznej: gry i zabawy, lekkoatletykę, gimnastykę, minigry zespołowe i gry rekreacyjne. Dla każdej lekcji (na danym poziomie edukacji) w danej formie określono tematy lekcji i przyporządkowano je do wymagań z podstawy programowej.

Autorki wykazały się dobrą znajomością potrzeb i możliwości swoich uczniów, jednocześnie podkreślają konieczność dostosowania realizacji programu do specyfiki szkoły, posiadanych obiektów, kwalifikacji nauczycieli oraz tradycji.

STRUKTURĘ PROGRAMU

Ten rozdział zawiera autorskie rozwiązania realizacji podstawy programowej. Dla każdego bloku tematycznego podstawy programowej Autorki wskazują treści do realizacji danego cyklu, wskazując odpowiadające im osiągnięcia ucznia w zakresie wiadomości i umiejętności oraz kompetencji społecznych (pożądanych postaw wobec kultury fizycznej).

Ten rozdział programu jest bardzo dobrze opracowany merytorycznie i dydaktycznie i jest zgodny z podstawą programową. Szczególnie należy podkreślić poprawne użycie przez Autorki czasowników operacyjnych w treściach realizowanych w poszczególnych zakresach, co uświadamia nauczycielowi efekty działań edukacyjnych (formę zachowania ucznia) w realizacji celów dydaktycznych (wiedza, umiejętności) oraz wychowawczych (kompetencje społeczne).

ROZKŁADY MATERIAŁU – TEMATY LEKCJI

Autorki proponują uporządkowanie treści nauczania na lekcjach wychowania fizycznego w układzie spiralnym (dla kolejnych poziomów edukacji) wg formy aktywności fizycznej. Cele ogólne krótkoterminowe (dla etapu edukacyjnego) zamieniły na efekty edukacyjne wynikające z realizacji celów szczegółowych w konkretnych zakresach: wiedzy, umiejętności i kompetencji społecznych. Jest to niewątpliwie bardzo mocna strona własnego programu autorskiego. W znaczący sposób to rozwiązanie ułatwi nauczycielowi doboru konkretnych treści w realizacji poszczególnych lekcji wychowania fizycznego.

Na podkreślenie zasługuje także fakt określenia przez Autorki w kolejnych latach edukacji (od klasy I do III) treści wprowadzanych jako nowe i będących kontynuacją programową w poszczególnych blokach i zakresach kształcenia.

Blok 1. Osiągnięcia w zakresie utrzymania higieny osobistej i zdrowia

Autorki edukację ukierunkowały na rozwój samowiedzy ucznia o rozwoju ciała, uwarunkowaniach rozwoju motorycznego i zróżnicowaniu osobniczym, umiejętności monitorowania tych zmian oraz potrzeby systematycznej aktywności ruchowej dzieci.

Blok 2. Osiągnięcia w zakresie sprawności motorycznych

Treści autorskie odnoszą się do rozwijanie wiedzy ucznia związanej z bezpiecznym uczestnictwem w różnych formach ruchu i dysfunkcjach organizmu wynikających z jego braku. Autorki zakładają, że po realizacji programu uczniowie nabędą duży zakres umiejętności motorycznych, samodzielność w doborze ćwiczeń i zabaw zachęcających do ruchu. Oddziaływania wychowawcze ukierunkowane są na rozwijanie u uczniów poczucia odpowiedzialności za zdrowie własne i rówieśników oraz współpracę warunkującą bezpieczeństwo w grach i zabawach ruchowych

Blok 3. Osiągnięcia w zakresie różnych form rekreacyjno-sportowych

Autorki treści programu kierują na rozwijanie samowiedzy ucznia do uczestnictwa w minigrach zespołowych oraz rekreacyjnych a także jako uczestnika ruchu drogowego (jako pieszy i rowerzysta).

PROCEDURY OSIĄGANIA CELÓW

Autorki przypominają metody i formy pracy charakterystyczne w realizacji zadań lekcji wychowania fizycznego. Także uniwersalny (dla każdego typu i rodzaju lekcji WF) zadaniowy tok lekcji wychowania fizycznego wg S. Strzyżewskiego. Jest to w mojej opinii trafne działanie, gdyż taka metodyka lekcji WF pozwoli nauczycielowi zachować indywidualny styl pracy a jednocześnie wykazać się kreatywnością i innowacyjnością w projektowaniu zajęć.

Dodam jednak, że Autorki nie podkreśliły znaczenia takich metod pracy, które wdrażają uczniów do autoedukacji a jednocześnie wynikają z samego programu „Magia zabawy”, np. praca z portfolio lub elektronicznym Dzienniczkiem Samokontroli Samooceny (są one efektem opisanych treści w programie).

EWALUACJA PROGRAMU

Autorki wprowadziły ciekawe narzędzie do ewaluacji osiągnięć ucznia, jakim jest „Karta oceny ucznia” (może lepiej „obserwacji ucznia”). Jest to narzędzie pomocne do określenia mocnych i słabych stron ucznia i jako narzędzie uzupełniające Przedmiotowe Zasady Oceniania ułatwi nauczycielowi .dokonania charakterystyki opisowej ucznia w zakresie edukacji z wychowania fizycznego.

Zachęcam Autorki do wprowadzenia innych arkuszy oceny realizowanego programu, np. dla samooceny ucznia, oceny rodziców.

KARTA OCENY UCZNIA I DIAGNOZA MINIFIT

Te dwa rozdziały są szczególnie cenne i Autorki postąpiły słusznie wydzielając je osobno (chociaż wiążą się z procedurą osiągania celów i ewaluacją programu). Autorki nie tylko uświadamiają nauczycielowi konieczność rozróżniania procesu diagnozowania pedagogicznego od oceniania sumarycznego ucznia (zwłaszcza w sferze rozwoju motorycznego ucznia), ale wręcz podają instrukcję prowadzenia tych działań. Jednocześnie wskazują na prosty, atrakcyjny i dostępny dla ucznia edukacji wczesnoszkolnej elektroniczny sposób monitorowania zmian rozwoju motorycznego i interpretowania wyników w kontekście zdrowia, rekreacji czy sporu.

OCENA SUMARYCZNA

Przedstawiony do recenzji Program nauczania „Magia zabawy” spełnia wszystkie określone w Rozporządzeniu MEN (Dz.U. nr 89, poz.730, 2009 r.) wymagania. Program zawiera uszczegółowione cele podstawy programowej i wskazuję odpowiadające im osiągnięcia ucznia. Określa, kiedy oczekuje się od ucznia, że będzie dysponował opisaną wiedzą , umiejętnościami i przyjmował dane postawy. Treści kształcenia i wychowania zostały w programie uporządkowane wg własnej koncepcji Autorek w sposób systematyczny i merytoryczny. Zaplanowany przez Autorki sposób i kryteria oceniania uczniów są poprawne merytorycznie i aktywizujące uczniów do pracy w realizacji wymagań programowych.

Formy i metody pracy z uczniami wybrane są stosownie do treści, kształconych umiejętności, potrzeb i preferencji uczniów szkoły. Program daje możliwość dostosowania do kompetencji nauczycieli pracujących w szkole oraz warunków bazowych.

Program jest zgodny z obowiązującą podstawą programową określoną w Rozporządzeniu Ministra Edukacji Narodowej z dnia 14 lutego 2017 r.[1]w sprawie podstawy programowej wychowania przedszkolnego oraz podstawy programowej kształcenia ogólnego dla szkoły podstawowej, w tym dla uczniów z niepełnosprawnością intelektualną w stopniu umiarkowanym lub znacznym, kształcenia ogólnego dla szkoły branżowej I stopnia, kształcenia ogólnego dla szkoły specjalnej przysposabiającej do pracy oraz kształcenia ogólnego dla szkoły policealnej lub w Rozporządzeniu Ministra Edukacji Narodowej w sprawie kształcenia ogólnego dla 4-letniego liceum ogólnokształcącego, 5-letniego technikum oraz 2-letniej branżowej szkoły II stopnia.

Uwaga dyskusyjna

Procedura opracowania programu nauczania przewiduje, że Program nauczania powinien dodatkowo zawierać scenariusze zajęć/lekcji w liczbie 10%-15% ogólnej liczby godzin danego przedmiotu wynikających z ramowego planu nauczania[2].

Autorki takich scenariuszy nie zamieściły i jest to tym bardziej niezrozumiałe, że jedna z Autorek (mgr U. Białek) takie scenariusze publikowała wcześniej[3]. Proponuję więc przy wznowieniu wydania umieścić scenariusze nowatorskich i kreatywnych rozwiązań lekcji wychowania fizycznego dla klas I- III.

Przedstawiony do recenzji program nauczania „Magia zabawy” poprzez układ treści stwarza dla nauczyciela możliwość realizacji nowoczesnego wychowania fizycznego: angażować, inspirować i rzucać wyzwanie uczniom, wyposażając ich w wiedzę i umiejętności potrzebne do eksperymentowania, tworzenia i projektowania własnego wizerunku osoby aktywnej ruchowo, chętnej do bezpiecznych zabaw i gier ruchowych. Rozwijając się motorycznie, uczniowie będą nabywać umiejętność myślenia krytycznego oraz rozumienia potrzeby monitoringu zmian możliwości własnego organizmu jako środka (instrumentarium) w zakresie kształtowania zachowań prozdrowotnych, wolnoczasowych i prosportowych już w wieku 6-9 lat.

                                                         Dr hab. Halina Guła- Kubiszewska, prof. UZ

 

[1] Zob. Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 14 lutego 2017 r. (Dz. U. 2017 poz. 356) w sprawie podstawy programowej wychowania przedszkolnego oraz podstawy programowej kształcenia ogólnego dla szkoły podstawowej, w tym dla uczniów z niepełnosprawnością intelektualną w stopniu umiarkowanym lub znacznym, kształcenia ogólnego dla szkoły branżowej I stopnia, kształcenia ogólnego dla szkoły specjalnej przysposabiającej do pracy oraz kształcenia ogólnego dla szkoły policealnej

[2] Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 28 marca 2017 r. w sprawie ramowych planów nauczania dla publicznych szkół (Dz.U. z dnia 31 marca 2017, poz.703).

[3] Aktywność ruchowa dzieci i młodzieży / pod red. Tadeusza Koszczyca, Józefa Wołyńca, Haliny Guły-Kubiszewskiej, Zdzisława Paligi, Wrocław : Wydawnictwo Akademii Wychowania Fizycznego, 2007;

________________________________________________________________________________________

Dr hab. Marta Wieczorek, prof. AWF                                              Wrocław, 10.08.2018

Zakład Dydaktyki Szkolnej KF

AWF we Wrocławiu

RECENZJA PROGRAMU WYCHOWANIA FIZYCZNEGO „MAGIA ZABAWY” DLA I ETAPU EDUKACYJNEGO (klasy I-III)

NOWA PODSTAWA PROGRAMOWA

AUTORKI: mgr Urszula Białek, mgr Joanna Wolfart – Piech

Przedstawiony do recenzji program wychowania fizycznego „Magia zabawy” dla
I etapu edukacyjnego jest zgodny z Rozporządzeniem Ministra Edukacji Narodowej z dnia
14 lutego 2017 r. w sprawie podstawyprogramowej wychowania przedszkolnego oraz podstawy programowej kształcenia ogólnego dla szkoły podstawowej, w tym dla uczniów
z niepełnosprawnością intelektualną w stopniu umiarkowanym lub znacznym, kształcenia ogólnego dla branżowej szkoły I stopnia, kształcenia ogólnego dla szkoły specjalnej przysposabiającej do pracy oraz kształcenia ogólnego dla szkoły policealnej (Dz.U. 2017 poz. 356) oraz Rozporządzeniem Ministra Edukacji Narodowej z dnia 28 marca 2017 r. w sprawie ramowych planów nauczania dla publicznych szkół (Dz.U. 2017 poz. 703).

Opracowanie ma czytelną strukturę, adekwatną do działań podejmowanych przez nauczyciela podczas planowania, realizacji i ewaluacji pracy dydaktyczno – wychowawczej.

Składa się z dziesięciu rozdziałów. Te rozdziały to:

  1. Wprowadzenie
  2. Podstawa programowa – I etap edukacyjny
  3. Założenia programu
  4. Struktura programu
  5. Rozkład materiału – tematy lekcji
  6. Procedury osiągania celów
  7. Ewaluacja programu
  8. Karta oceny ucznia
  9. Diagnoza – Minifit
  10. Bibliografia

 

Tytuł programu: „Magia zabawy” jest ciekawy, intrygujący i zachęca do bliższego zapoznania się z nim i w teorii i w praktyce. Opracowani stanowi część cyklu programów wychowania fizycznego dla różnych etapów edukacyjnych – jak dotąd powstała „Magia Ruchu” dla II etapu edukacyjnego.

Treść dwóch pierwszych rozdziałów to materiał wprowadzający zaczerpnięty
adekwatnych dokumentów (rozporządzenia MEN, materiały ORE). Kolejne rozdziały
to twórcza praca Autorek programu.

 

Rozdziały III i IV to założenia i struktura programu. Zgodnie z nową podstawą programową wychowania fizycznego dla klas I-III, wymagania szczegółowe określone zostały w trzech blokach tematycznych (1.Osiągnięcia w zakresie utrzymania higieny osobistej i zdrowia,
2. Osiągnięcia w zakresie sprawności motorycznych, 3. Osiągnięcia w zakresie różnych form rekreacyjno-sportowych). Wskazane w nowej podstawie treści z wychowania fizycznego opisane są dla całej edukacji wczesnoszkolnej. Treści w poszczególnych blokach tematycznych, w programie podane zostały z podziałem na wiedzę, umiejętności i kompetencje społeczne. Wymagania szczegółowe zapisane są w formie celów operacyjnych. Stanowią one opis wyników jako zamierzone sukcesy uczniów. Zaproponowane przez Autorki wymagania szczegółowe z podstawy programowej, realizowane są poprzez wybrane formy aktywności fizycznej: gry i zabawy, lekkoatletykę, gimnastykę, minigry zespołowe i gry rekreacyjne.  

 

Rozdział V zawiera rozkład materiału w postaci tematów lekcji oraz proponowany przydział godzin na poszczególne formy aktywności ruchowej z uwzględnieniem bloku tematycznego. W zaproponowanym rozkładzie materiału pewne treści, w mojej opinii, pozostają dyskusyjne, jednak jest to program autorski i należy zaakceptować odmienne spojrzenie autorek na uszczegółowienie treści podstawy programowej.

Tematy lekcji, zapisane zostały dla każdego poziomu klas i przyporządkowane zostały im wymagania z podstawy programowej. Autorki proponują pewien układ realizacji podstawy programowej ale jak same piszą: „Założenia programu są naszą propozycją realizacji podstawy programowej. Nauczyciel uczący w klasach I-III może zmodyfikować program „Magia zabawy” zgodnie z potrzebami swojej szkoły. Takie podejście pozwoli nauczycielowi i dyrektorowi uwzględnić potrzeby i oczekiwania swoich uczniów, specyfikę szkoły
i posiadanych obiektów, kwalifikacje nauczycieli oraz tradycje środowiska”.

W kolejnym rozdziale VI czytamy o procedurach osiągania celów. W realizacji programu nauczyciel wychowania fizycznego powinien dobierać środki dydaktyczne w sposób zależny od potrzeb, możliwości i zainteresowań uczniów. Dobór metod i form powinien być dostosowany do faktycznych możliwości rozwojowych ucznia. W toku lekcyjnym należy bezwzględnie stosować indywidualizację oddziaływań dydaktyczno-wychowawczych,
a zajęcia prowadzić w korelacji z innymi przedmiotami. Kolejno, w formie tabeli, przedstawione zostały metody realizacji zadań w wychowaniu fizycznym i granice ich stosowalności, tok lekcji wychowania fizycznego według Strzyżewskiego oraz formy organizacyjne zajęć wychowania fizycznego. Rozdział ten jest przedstawiony czytelnie i na pewno będzie bardzo przydatny dla wielu nauczycieli.

 

Kolejny rozdział VII dotyczy ewaluacji programu. Ewaluacja jest bardzo ważnym i niezbędnym etapem realizacji programu. Pozwoli realizatorom programu ustalić, czy osiągają zakładane cele oraz czy stosowane przez nich metody są skuteczne. Autorki opisują zarówno przedmiot jak i etapy i rodzaje ewaluacji i przypominają o bezwzględnej konieczności wyciągania wniosków z przeprowadzonej ewaluacji.

 

Rozdział VIII to propozycja „Karty oceny ucznia”. Autorki proponują wzór karty oceny ucznia - do obserwacji ucznia w zakresie wychowania fizycznego - gdzie osiągnięcia zapisane są w formie punktów. Obserwację można przeprowadzać dwa razy w roku szkolnym. Jest to pomysł ciekawy i wydaje się przydatny i praktyczny.

 

Zakończenie programu stanowi rozdział IX „Diagnoza – minifit”. Ten test, opracowany przez dr. Janusza Dobosza z Akademii Wychowania Fizycznego w Warszawie jest zalecany do oceny rozwoju somatycznego i sprawności fizycznej, dzieci młodszych. Autorki zaznaczają wagę nie samej diagnozy, ale obserwacji zmian w zakresie parametrów rozwojowych. Próby sprawnościowe testu Minifit są wzbogacone o informacje w jaki sposób mona poprawić swoje wyniki. Uczniowie sami mogą korzystać z kalkulatora minifit. Może to być nie tylko urozmaiceniem zajęć wychowania fizycznego, ale też skuteczną zachętą do regularnego poznawania własnej sprawności

Program zakończony jest (rozdział X) spisem wykorzystanego piśmiennictwa.
W znaczącym odsetku jest to piśmiennictwo nowe już z XXI wieku.

PODSUMOWANIE – OCENA SUMARYCZNA

Przedstawiony do recenzji program wychowania fizycznego „Magia zabawy”, dla klas I-III, oceniam pozytywnie. Autorki programu są doświadczonymi nauczycielkami wychowania fizycznego, które posiadają także wiele dodatkowych kwalifikacji zawodowych oraz doświadczeń związanych z tworzeniem i oceną programów nauczania. Te kompetencje znalazły odbicie w powstałym programie „Magia Zabawy”, który stanowi profesjonalne opracowanie dydaktyczne.

Zawarte w nim treści do realizacji (cele szczegółowe) odnoszą się do naczelnego celu szkolnej kultury fizycznej jakim jest kształtowanie pozytywnych postaw wobec własnego ciała, w tym zdrowia i aktywności ruchowej. Realizacja treści programu pozwoli z pewnością uczynić wychowanie fizyczne bardziej nowoczesnym, prozdrowotnym, nastawionym na eksponowanie systematyczności, zdobywanie wiedzy i aktywizowanie ucznia.

Lekcje wychowania fizycznego w klasach I-III bardzo często prowadzone są przez nauczycieli edukacji wczesnoszkolnej, którzy to nie czują się pewnie na gruncie rozwijania kompetencji psychomotorycznych swoich uczniów. Liczę, że to opracowanie pozwoli „oswoić” ten trudny dla wielu obszar działań dydaktyczno – wychowawczych. Logiczny układ, prostota przekazu, informacje uzupełniające to atuty „Magii Zabawy”.

Mam nadzieję, że program ten znajdzie uznanie wśród nauczycieli prowadzących zajęcia z wychowania fizycznego dla klas I-III, będzie przez nich stosowany lub stanie się inspiracją do tworzenia własnych programów nauczania.

Zachęcam do zapoznania i stosowania!